Twarze więźniarek, ptaki i kino w basenie. Fotofestiwal wraca do Łodzi

W Kamienicy Hilarego Majewskiego stoją ręcznie tkane dywany. W ich osnowę wplecione są twarze kobiet więzionych w Białorusi. Obok – zdjęcia przedmiotów, które dzielą ze sobą za kratami. To „Wezwana na dywanik”, instalacja Sashy Velichko, artystki, która sama była prześladowana politycznie w swoim kraju.

Projekt powstał we współpracy z kuratorką Arianną Rinaldo w ramach Fotofestiwal Grant 2026, programu dofinansowującego premierowe realizacje twórców mieszkających w Polsce. To jedna z mocniejszych pozycji w tegorocznym Programie Miasto – części Międzynarodowego Festiwalu Fotografii w Łodzi, która tradycyjnie wychodzi poza główne centrum festiwalowe i rozlewa się po całym mieście.

– Sasha Velichko, sama prześladowana za zaangażowanie politycznie, z niezwykłą empatią patrzy na losy kobiet uwięzionych w jej ojczyźnie, Białorusi – mówi Marta Szymańska z kolektywu programowego Fotofestiwalu.

Dwadzieścia pięć lat i dwanaście wystaw poza Tymienieckiego

Jubileuszowa, dwudziesta piąta edycja festiwalu zacznie się 18 czerwca i potrwa do 28 czerwca. Wystawy Programu Głównego i Otwartego pozostaną w Art_Inkubatorze przy Tymienieckiego 3. Ale to Program Miasto, rozsiany po dwunastu lokalizacjach, decyduje o tym, że Fotofestiwal jest jednym z nielicznych wydarzeń, dla których warto chodzić po Łodzi z mapą w ręku.

W tej samej Kamienicy Majewskiego, w której zagości Velichko, otwarto już wystawę „Halucynacje obrazu. Polska fotografia po AI”. Kurator Adam Mazur zebrał twórców, dla których sztuczna inteligencja nie jest zagrożeniem, lecz polem krytycznego eksperymentu. Swoje prace prezentują między innymi Przemek Dzienis, Nicolas Grospierre, Józef Robakowski i Tytus Szabelski. Wokół ekspozycji organizatorzy zaplanowali wykłady, dyskusje i prezentację badań nad wpływem AI na obraz – z udziałem kolejnych kilkudziesięciu artystów, od Pawła Bownika po Weronikę Gęsicką.

Montgomery po raz pierwszy w Polsce

Najgłośniejsza pozycja zagranicznej części programu trafi do Ośrodka Propagandy Sztuki Miejskiej Galerii Sztuki w Parku Sienkiewicza. „American Cycles” to pierwsza w Polsce wystawa Philipa Montgomery’ego, amerykańskiego fotoreportera publikującego w „The New York Times Magazine” i „The New Yorker”. Czarno-białe kadry obejmują dekadę amerykańskiej historii naznaczoną wstrząsami politycznymi oraz odradzającymi się konfliktami społecznymi i etnicznymi. Pokazane zostaną zarówno znane cykle, jak i prace dotąd nieprezentowane publicznie.

Miejska Galeria Sztuki zaprasza także do Galerii Bałuckiej na „Zimowy umysł” Karoliny Gembary – intymną opowieść o traumie i postpamięci przesiedleń na Ziemiach Odzyskanych. W Galerii Chimera Igor Omulecki pokaże „DADA ZOO”, projekt skupiony wokół figury zwierzęcia jako znaku.

Pałac Biedermanna jako serce festiwalu

W tym roku Pałac Biedermanna pełni rolę Głównego Centrum Festiwalowego. To tu Alisa Martynova przedstawi w ramach „Red Lab Gallery” autorską prezentację stworzoną we współpracy z naukowcem pracującym z AI – przestrzeń, w której kumulują się lata jej wizualnych poszukiwań nad tożsamością na styku tego, co ludzkie i mechaniczne.

W tych samych wnętrzach Marcin Sudziński pokaże kolejną odsłonę projektu „Czarne światło. Razy”. Artysta bierze na warsztat pytania teologiczne związane z Całunem Turyńskim, sięgając do samych początków obrazowania – momentu sprzed pierwszych ludzkich prób tworzenia. Również przy Franciszkańskiej kuratorzy Karol Jóźwiak i Jakub Krakowiak przygotowali multimedialną ekspozycję „Andrzej Różycki. Film i etnozofia”, prezentującą uznanego fotografa jako twórcę filmów etnograficznych i badacza kultury ludowej. To część Działań Fotozoficznych prowadzonych od trzech lat przez Archiwum Fotozoficzne przy Uniwersytecie Łódzkim.

Tajwańskie kino w basenie YMCA, ptaki na Pasażu Schillera

Pływalnia basenu YMCA znów stanie się jednym z najbardziej zaskakujących punktów na festiwalowej mapie. Zagości tu „KINO Utopia 奇影烏托邦” – projekt z pracami Ying-Ju Chen, Kuang-Yu Tsui i Jui-Chung Yao. Filmy tajwańskich artystów wyrastają z mitologii, świadomości zbiorowej oraz napięć między tożsamością narodową a lokalną. Projekcjom towarzyszyć będą reprodukcje ręcznie malowanych plakatów mistrza Chen Zi-Fu z lat 50. oraz plakaty Pawła Gizy.

W Galerii Wschodniej Karolina Wojtas pokaże „FUNreal”, autorski projekt czerpiący z dziecięcych fantazji. Muzeum Sztuki Pałac Herbsta zaprosi widzów na „Szkoła spojrzenia – miasto” – wystawę kuratorowaną przez Katarzynę Kończal, która prowadzi dialog fotografii i słowa od drugiej połowy XIX wieku po współczesność. Przewodnią figurą narracji jest flâneur, uważny obserwator przemierzający ulice z aparatem.

A na koniec wyjście na zewnątrz. W Pasażu Schillera staną wielkoformatowe zdjęcia Luke’a Stephensona „Niepełny leksykon ptaków wystawowych” – plenerowa ekspozycja, której patronuje główny sponsor festiwalu, marka Wedel.

Program tegorocznej edycji organizatorzy zbudowali wokół haseł „Sztuka. Współpraca. Społeczność”. Szczegółowy harmonogram i warunki uczestnictwa publikowane są na stronie festiwalu oraz w jego kanałach społecznościowych.

O wybranych wystawach Programu Miasto opowiada Marta Szymańska z kolektywu programowego Fotofestiwalu.