Nie żyje Stanisław Janicki. To on nauczył Polaków oglądać stare kino

Stanisław Janicki nie żyje. Historyk kina, krytyk filmowy, reżyser, publicysta i scenarzysta zmarł 25 maja 2026 roku. Miał 92 lata. Informację o jego śmierci potwierdził Urząd Miejski w Bielsku-Białej, gdzie Janicki mieszkał od wielu lat.

Dla kilku pokoleń widzów pozostanie przede wszystkim gospodarzem programu „W starym kinie”. Cykl był emitowany w Telewizji Polskiej w latach 1967–1999 i uchodzi za najdłużej nadawany program filmowy w historii polskiej telewizji. Janicki nie tylko zapowiadał seanse. Budował wokół nich opowieść, przypominał twórców, tłumaczył kontekst i przywracał pamięć o przedwojennej polskiej kinematografii.

Łódź, Szkoła Filmowa i niespełniony plan

Z Łodzią jego historia zaczęła się od planu, który się nie udał. Jak podaje Stowarzyszenie Filmowców Polskich, Janicki marzył o reżyserii filmowej, ale nie dostał się do Szkoły Filmowej w Łodzi. To właśnie wtedy zdecydował, że zostanie dziennikarzem filmowym.

Wybrał Wydział Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie studiował specjalizację filmową. Studia ukończył w 1955 roku. Później pracował m.in. w „Żołnierzu Wolności”, „Filmie” i „Kinie”. W 1998 roku uzyskał doktorat z nauk humanistycznych na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Współpraca z łódzką WFO

Łódzki wątek wrócił w jego zawodowym życiorysie już na innym etapie kariery. FilmPolski.pl podaje, że jako scenarzysta i reżyser Janicki współpracował z Telewizją Polską oraz łódzką Wytwórnią Filmów Oświatowych. To ważny ślad w biografii twórcy, bo WFO była jednym z miejsc budujących pozycję Łodzi jako miasta filmu.

Janicki miał w dorobku filmy dokumentalne i oświatowe, pisał scenariusze, reżyserował, tworzył komentarze. Był też autorem książek o kinie, m.in. „Film polski od A do Z”, „W starym polskim kinie” i „Polskie filmy fabularne 1902–1988”. Jego specjalnością stało się kino dawne, szczególnie przedwojenne, które przez dekady przybliżał widzom, czytelnikom i słuchaczom.

Łódź zachowała po nim jeszcze jeden ślad. W tekście o tworzeniu zbiorów Narodowego Centrum Kultury Filmowej wskazano, że część swojej kolekcji przekazał właśnie NCKF. Dziś ta instytucja działa w EC1 Łódź i opowiada historię polskiej kinematografii – tej samej, którą Janicki przez lata wydobywał z archiwów i przywracał publiczności.

Stanisław Janicki był odznaczony m.in. Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2023 roku Rada Miejska w Bielsku-Białej przyznała mu tytuł Zasłużonego dla Miasta. Dla Łodzi pozostaje częścią większej historii filmowego miasta.