Rzadki ptak z Łódzkiego potrzebuje pomocy. Rusza akcja ochronna

Specjalne skrzynki pojawią się nad rzekami w Łódzkiem

Akcja obejmie wschodnią i południową część województwa łódzkiego. W październiku i listopadzie w wybranych miejscach nad rzekami i mniejszymi ciekami zamontowane zostaną skrzynki lęgowe przygotowane z myślą o pliszce górskiej. Ich zakup i montaż sfinansuje Fundacja Pangolin działająca przy Orientarium ZOO Łódź.

Nie chodzi o przypadkowe rozwieszanie budek. Lokalizacje mają zostać dobrane tak, by ptaki miały dostęp do odpowiedniego siedliska i mogły bezpiecznie wyprowadzić lęg.

Pliszka górska jest związana przede wszystkim z płytkimi, płynącymi ciekami. Na Ziemi Łódzkiej odpowiadają jej m.in. rzeki o zalesionych brzegach, z powalonymi drzewami, konarami czy kamieniami wystającymi z nurtu.

Problemem jest jednak znalezienie bezpiecznego miejsca na samo gniazdo.

Jeden z najrzadszych ptaków lęgowych Ziemi Łódzkiej

Nazwa gatunku może być myląca. Pliszka górska nie występuje wyłącznie w górach. Gniazduje również na terenach nizinnych, jeśli znajdzie wartką wodę, pokarm i odpowiednią kryjówkę.

W regionie łódzkim jest jednak bardzo nieliczna. W „Czerwonej Księdze Ptaków Ziemi Łódzkiej” została sklasyfikowana w kategorii EN, czyli jako gatunek zagrożony w skali regionu. W Polsce pliszka górska jest objęta ścisłą ochroną gatunkową.

Jej obecność w Łódzkiem nie jest tylko historyczną ciekawostką. W ostatnich latach ornitolodzy potwierdzali stanowiska tego gatunku między innymi na rzekach Bolimowskiego Parku Krajobrazowego. W 2024 roku informowano tam o kilku parach lęgowych. Badania prowadzone we wschodniej części województwa obejmowały również m.in. Rawkę, Korabiewkę, Łupię-Skierniewkę, Krzemionkę i Chojnatkę.

To pokazuje, że gatunek rzeczywiście znajduje w regionie odpowiednie warunki. Jego występowanie jest jednak nierównomierne, a liczba dogodnych miejsc do gniazdowania pozostaje ograniczona.

Mosty i jazy nie zawsze są bezpieczne

Pliszki górskie potrafią wykorzystywać elementy stworzone przez człowieka. Gniazda zakładają w szczelinach mostów, jazów i innych niewielkich budowli hydrotechnicznych. Takich miejsc nie ma jednak wiele, a część z nich jest łatwo dostępna dla drapieżników.

Właśnie dlatego stosuje się odpowiednio skonstruowane skrzynki lęgowe. Zamontowane we właściwym miejscu mają zapewnić ptakom osłonę i zwiększyć szanse na bezpieczne wychowanie młodych.

– Pliszka górska jest niewielkim ptakiem, ale jej obecność wiele mówi o stanie naszych rzek i cieków. Na Ziemi Łódzkiej wciąż możemy ją spotkać, jednak odpowiednich miejsc do bezpiecznego gniazdowania jest coraz mniej. Dlatego zdecydowaliśmy się wesprzeć konkretne działania, które mogą realnie poprawić warunki rozrodu tego gatunku.

mówi Magda Janiszewska, z Fundacji Pangolin.

Jak dodaje, dobrze dobrane skrzynki mogą mieć realne znaczenie dla lokalnej populacji.

– Montaż skrzynek lęgowych to stosunkowo proste rozwiązanie, ale w odpowiednio wybranych lokalizacjach może mieć duże znaczenie dla ochrony pliszki górskiej. Chcemy, aby dzięki tym działaniom ptaki miały większą szansę na bezpieczne wychowanie młodych i dalsze występowanie na Ziemi Łódzkiej.

podkreśla.

Jak rozpoznać pliszkę górską?

To niewielki i bardzo ruchliwy ptak, którego można wypatrzyć przede wszystkim nad płynącą wodą. Ma szary grzbiet, żółtawy spód ciała, jasną brew i charakterystyczny, bardzo długi ogon. Po brzegach rzek i wystających z wody kamieniach porusza się w poszukiwaniu owadów oraz innych drobnych bezkręgowców.

Skrzynki finansowane przez Fundację Pangolin zostaną zamontowane jesienią, przed kolejnym sezonem lęgowym. To jeden z przykładów czynnej ochrony przyrody, w której zamiast ingerować w całe siedlisko usuwa się konkretną przeszkodę – w tym przypadku niedobór bezpiecznych miejsc na gniazda.