Film o wojnie w Gazie zachwycił Wenecję. Teraz otworzy festiwal w Łodzi

Gala otwarcia 36. Festiwalu Mediów „Człowiek w Zagrożeniu” odbędzie się w środę, 14 października, w sali Odeon Narodowego Centrum Kultury Filmowej w EC1. Jej głównym punktem będzie łódzka premiera „NAZA” – 80-minutowego dokumentu, który we wrześniu zdobył Nagrodę Specjalną Jury 83. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Wenecji.

24 osoby z izraelskiego wojska i wywiadu przed kamerą

Yuval Abraham i Rachel Szor kierują kamerę nie na samo pole walki, lecz na ludzi uczestniczących w procesie przygotowywania i prowadzenia izraelskich operacji wojskowych w Strefie Gazy.

Podstawą filmu są rozmowy z 24 obecnymi i byłymi członkami izraelskich struktur wojskowych i wywiadowczych. Wywiady rejestrowano nocą na dachach Tel Awiwu, a część rozmówców występuje anonimowo. Opowiadają m.in. o wyborze celów, analizowaniu danych, wykorzystywaniu technologii i narzędzi opartych na sztucznej inteligencji oraz o procedurach dotyczących przewidywanych ofiar cywilnych.

To właśnie przez ich relacje Abraham i Szor budują obraz systemu, w którym kolejne etapy podejmowania decyzji są rozdzielone pomiędzy ludzi, procedury i technologię. Wnioski dotyczące działań izraelskiego wojska są tezami przedstawianymi przez twórców i rozmówców filmu.

„NAZA” jest efektem ponad trzech lat pracy reporterskiej. Dokument rozwija ustalenia publikowane wcześniej przez „The Guardian”, izraelsko-palestyński magazyn +972 oraz Local Call. „The Guardian” jest również jednym z producentów filmu.

Za „NAZA” stoją twórcy oscarowego dokumentu

Yuval Abraham i Rachel Szor byli wcześniej częścią czteroosobowego zespołu stojącego za „Nie chcemy innej ziemi” („No Other Land”). Film Basela Adry, Hamdana Ballala, Abrahama i Szor zdobył w marcu 2025 roku Oscara dla najlepszego pełnometrażowego filmu dokumentalnego.

Przy „NAZA” pracował również Jonathan Glazer, twórca „Strefy interesów”, który został producentem wykonawczym filmu. Światowa premiera dokumentu odbyła się 10 września w konkursie głównym festiwalu w Wenecji. Dwa dni później Abraham i Szor odebrali Nagrodę Specjalną Jury.

Film wywołał spór. Izraelskie wojsko kwestionuje jego ustalenia

„NAZA” stała się również przedmiotem ostrego sporu o wiarygodność przedstawionych w niej relacji. 1 października Siły Obronne Izraela opublikowały szczegółową odpowiedź, w której zarzuciły twórcom istotne błędy faktyczne i przedstawienie procesu wyboru oraz zatwierdzania celów w sposób, który – zdaniem IDF – nie pokazuje wszystkich jego etapów. Wojsko odrzuca również przedstawione w filmie zarzuty dotyczące celowego narażania ludności cywilnej.

Abraham i Szor podtrzymują swoje ustalenia. Po publikacji stanowiska IDF poinformowali, że podczas ponad trzyletniej pracy rozmawiali nie tylko z 24 osobami występującymi w dokumencie, ale łącznie z ponad setką źródeł, a informacje sprawdzali także w dokumentach i poprzez dodatkowe źródła dziennikarskie.

Ponad 140 wydarzeń na festiwalu w Łodzi

Pokaz „NAZA” rozpocznie pięciodniową, stacjonarną część 36. Festiwalu Mediów „Człowiek w Zagrożeniu”. Od 14 do 18 października wydarzenia będą odbywać się w Muzeum Kinematografii przy pl. Zwycięstwa 1 oraz w NCKF przy ul. Targowej 1/3. Organizatorzy zapowiadają ponad 60 filmów dokumentalnych i reportaży, ponad 140 wydarzeń oraz udział ponad 60 gości. Od 19 do 21 października festiwal będzie kontynuowany online wspólnie z Festiwalem Kamera Akcja.

Gala otwarcia z pokazem „NAZA” rozpocznie się 14 października o godz. 18:00 w sali Odeon NCKF. Regularna polska dystrybucja kinowa filmu wystartuje później – 23 października.